Montañas baixo os nosos pés

É coñecido comunmente por todos os que recibiron a educación secundaria que a Terra está dividida en tres capas: corteza, manto e núcleo, este último dividido ás veces en externo e interno. Moita xente asume que estas son as únicas divisións, ignorando outras como pode ser a división do manto.

En 1994, a subdución da placa de Nazca cara ó manto baixo a placa Suramericana provocou un forte terremoto coñecido como: o terremoto de Bolivia.

Nun estudo publicado recentemente, científicos da Universidade de Princeton en colaboración con outro grupo chino utilizaron esta información para identificar montañas e outro tipo de relevo na liña que divide o manto en manto superior e inferior atopada a uns 660 quilómetros de profundidade.

Os grandes terremotos son unha fonte de datos extraordinaria para estudar as profundidades do noso planeta. O maior túnel que escavamos non profundaba máis de 12 quilómetros polo que, baixo a imposibilidade de túneles da escala das obras de Xulio Verne, alternativas coma esta son as utilizadas da seguinte maneira: así como podemos ver o noso redor porque as ondas de luz rebotan nas irregularidades dos obxectos, tamén podemos utilizar as ondas sísmicas para obter información da materia baixo os nosos pés.

Iso é precisamente o que fixo este grupo de científicos que, coa axuda dos datos antes mencionados e as supercomputadoras Tiger, simularon o comportamento das ondas para achar algo sorprendente. O que atoparon é que o límite no que se divide o manto é máis áspero e rugoso do que estamos acostumados a ver. Estamos falando dunha topografía máis abrupta que sistemas como os Apalaches e, ó mesmo tempo, o máis probable é que tamén sexa máis grande que calquera terraformación na superficie. Malia isto, a aspereza destas “montañas” non está equitativamente distribuída e isto pode significar máis do que aparenta.

Diferentes puntos de vista amósanse entre a comunidade científica en relación á diferenciación do manto: algúns suxiren un claro límite mentres que outros afirman un manto sen posible distinción química ou física. Este novo descubrimento podería confirmar a veracidade de ámbolos puntos de vista: a aspereza notoria coincidiría cun manto descontinuo mentres que as zonas máis “suaves” significarían as dúas partes do manto perfectamente mesturadas. O que é seguro é que a investigación destas montañas subterráneas é primordial para a postulación de novos modelos terrestres.

Ademais estes descubrimentos axudan a desenredar os misterios que esconde o paradoiro das placas que antes pertencían á corteza e que agora descansan nas profundidades do manto e o do manto antigo.

Quizabes esta exploración non sexa sinxela nin tan exótica coma na película de “Ice Age 3” mais, ó mesmo tempo, os secretos sobre o pasado do noso fogar están ocultos baixo nós mesmos e algún día chegaremos a descubrilos se buscamos da forma axeitada.

Fontes: Princeton University , ScienceDaily

 

Publicado en Dinámica interna da Terra | Deixa un comentario

OS SEGREDOS DO NÚCLEO INTERNO DA TERRA

manto-terrestre1

A sismoloxía permitiu descubrir que os materiais dos que se compón a capa máis profunda do planeta son máis brandos do que inicialmente se pensaba.

Dous investigadores da Universidade Nacional Australiana  probaron a existencia de materia sólida na base do planeta a través do uso de ondas sísmicas.

Hai diversas categorías que engloban este tipo de ondas, as que lle interesaban ó profesor Hrvoje Tkalčić e ó estudante de doutorado Than-Son Phạm eran as ondas internas: aquelas que chegan a superficie terrestre antes que o tremor do terremoto. En concreto fixeron uso dos datos proporcionados polas ondas S ou secundarias, aquelas que só se poden mover a través de materiais rochosos sólidos durante un terremoto.

“Se a nosa investigación fose correcta, resultaría que o núcleo interno comparte certas propiedades elásticas co ouro e co platino”, declara Hrvoje Tkalčić. “O núcleo é coma unha cápsula do tempo, se conseguimos comprendelo tamén entenderemos como se formou o planeta e como evoluciona”.

O núcleo da Terra, soterrado baixo o manto e a codia, está conformado polo núcleo externo – con compoñentes fundamentalmente líquidos- e o núcleo interno. O límite que separa estas rexións recibe o nome de descontinuidade de Bullen. Neste lugar atópase o campo magnético terrestre: un fluxo constante de ferro fundido que xera correntes eléctricas. Sen el, afirma Tkalčić, non habería posibilidade de vida na superficie da Terra. “De ahí a importancia de estudos como o noso”, argumenta.

A pesar de que o núcleo interno sobrepasa o punto de fusión adecuado  a intensa presión a que está sometido impide que este material derreta. Os primeiros modelos que sinalaban a posibilidade de que o núcleo interno fose sólido déronse a mediados do século XX. Os científicos buscaron unha solución para descubrilo: o uso de sismogramas.

Aínda non se confirma ningunha das características xeofísicas do núcleo con este método, a excepción da composición dos materiais, que cren que é menos sólida do que se pensaba  nun principio.

 

Publicado en Dinámica interna da Terra | Etiquetado , , , , , , , , , , , | Deixa un comentario

As luces subterráneas de Mallorca

As covas que aparecen na foto reciben o nome de “Covas do Drach”.Descuberto no 1338, é un complexo de catro covas situadas na illa de Mallorca nas Illas Baleares.

Estas covas exténdense ata unha profundidade de 25 metros e alcanzan os 2,4 kilómetros de lonxitude. A temperatura oscila entre os 18 e 20 graos e a humidade do lugar é dun 80-82%. As covas foron formadas pola acción da auga e da choiva e algúns científicos consideran que a súa formación podería remontarse ao período Miocénico.

As covas contan cun gran lago subterráneo (lago Martel), iluminado polo arquitecto e enxeñeiro Carles Buïgas, o cal se pode atravesar en barca. Outra característica visualmente atractiva son as numerosas estalactitas e estalagmitas que as covas presentan. As estalactitas (colgan do teito) son formadas como resultado dos depósitos minerais continuos e a auga que se filtra mentres que, as estalagmitas, (xorden do chan) fórmanse debido á decantación de solucións e a deposición de carbonato de calcio (CaCO3). Como resultado da unión de ambas, podemos encontrar nesta cova columnas ou pilares.  Dende o ano 1935 ofrécense concertos de música clásica e luces no lago Martel cunha duración de 10 minutos.

O primeiro mapa do lugar foi debuxado polo cartógrafo e espeleólogo M.F. Will no 1880 e son mencionadas en 1895 polo autor Xulio Verne no seu libro “Clovis Dartetor”.

cuevas del drach mapa.PNG BUENO   

http___static.thousandwonders.net_Caves.of.Drach.original.21235

Publicado en Ciencia e Sociedade, Sen categorizar, Xeral | Etiquetado , , , , , | Deixa un comentario

DESFRUTAR SEN CONSUMIR

alcohol-menores-muni-770x470

O alcohol, tabaco e cannabis son as substancias máis consumidas polos adolescentes entre 12 e 18 anos. O consumo de tabaco e alcohol deixa pegada nos adolescentes case desde o primeiro cigarro ou o primeiro sorbo. Ademais, o dano de ambas drogas, que a cotío  consumense á vez acumúlase, según un estudo con información da cohorte ALSPAC, que reúne datos de 14.000 adolescentes británicos e que foi publicado  por European Heart Journal

As intoxicacións etílicas aumentaron. En 2017, os servicios de urxencias dos hospitais e os centros de urxencias de atención primaria (CUAP) atenderon 4.500 consultas por abuso de alcohol, o 87% do total. O cannabis supuxo un 6% das urxencias; a cocaína, un 4%; e os opiáceos, un 3%.

Pero a conclusión non é tanto médica, senón educativa e social. En España, por exemplo, a última enquisa sobre consumo de drogas en estudantes do Ministerio de Sanidad, manifesta que 1,2 millóns de adolescentes recoñeceron que tomaran alcohol e medio millón aseguraron que consumiran tabaco. Iso quere dicir que hai entre 1,2 e 1,5 millóns de adolescentes que xa están sufrindo este dano.

Pautas que poden seguir os pais ante a sospeita de consumo de alcohol:

  • Actuar con prudencia
  • Conocer os motivos do consumo
  • Fomentar a comunicación

Convén evitar:

  • acusacións e preguntas constantes
  • impoñer unha norma ríxida
  • actuar con indiferencia
  • rexistrar pertenzas

 

 

 

 

Publicado en Novas | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

UN FENÓMENO XEOLÓXICO “ULTRARRÁPIDO”

O barranco do Calabozo

Nunha rexión do norte de Gran Canaria, cerca de Cenobio de Calderón, no chamado barranco do Calabozo, encontrouse unha formación de rochas estraña.

Durante a segunda metade do século XX, as plantacións de plátanos regábanse con augas procedentes de pozos e/ou galerías subterráneas. Cando este auga non se transportaba por tubarias, extraíase das zonas altas dos outeiros facendo que esvarara polas ladeiras ata chegar as plantacións.

Dado o seu orixe volcánico, as augas do subsolo teñen unha composición química rica en bicarbonato, calcio, magnesio, sodio, sílice e dióxido de carbono, condicionando  que tanto dentro das tubarias coma na súa saída, se produza unha precipitación de minerais carbonatados, principalmente, sedimentos de calcita.

No caso do sistema do Calabozo, isto deu lugar a formación de sistemas de cascadas e piscinas nas que encontramos un conxunto de depósitos de sedimentos de calcita. Este sistema xa non está activo, máis antes podía compararse en funcionamento, non en tamaño, as formacións do Pamukkale ou “castelo de algodón”, en Turquía, ou as lagoas de Ruideira, en Castilla-La Mancha.

Este foi o proceso xeolóxico, xunto aos regadíos humanos, que formou o Calabozo, que ten unhas dimensións de 20m de alto por 10m de ancho.

A diferenza de outros sistemas, aquí encontramos formacións de tobas, un tipo de depósito de sedimentos. A circulación do auga pola ladeira causou a formación de barreiras ríxidas sobre a vexetación, ó contrario das plantas, que morren e se descompoñen, as cubertas de calcita perduran, creando estas barreiras verticais que antigamente retiñan pequenos remansos de auga. Ademais, podemos encontran dous tipos de láminas de calcita sobre as estruturas vexetais, as finas, nas que se preserva a estrutura de planta; e as grosas, que teñen forma cilíndrica con un poro central que se corresponde co tallo inicial. Esta laminación reflexa os períodos de regadío.

Para datar este proceso utilizouse unha pequena pedra que albergaba no seu interior unha imagesbola de polistireno. Este residuo delata a orixe humana e a antigüidade de toda a formación. O polistireno empezouse a fabricar en España no ano 1951, así que o sistema de Calabozo tivo que producirse despois. É dicir, a diferenza de estruturas deste tipo, que tardan miles ou centos de anos, este sistema formouse en décadas.

Publicado en Medioambiente | Etiquetado , , | Deixa un comentario

Extraterrestres entre nós?

 

zafiro

O pasado febreiro a empresa israelí, Shefa Yamim, atopou un mineral que se pensaba inexistente, ata agora, na Terra. O mineral, incrustado nunha xema azulada e bautizado como zafiro carmel, en honor ao monte Carmelo, foi incluído a semana pasada no listado oficial da Asociación Mineorolóxica Internacional.

Este está formado por Titanio (Ti), Alumino (Al) e Circonio (Zr). Foi atopado na rocha volcánica da rexión de Haifa, incrustado en cristal de corindón. Este mineral está caracterizado, ademais de polo súa cor azul, por unha rareza e un valor incalculables.

Algunhas das propiedades deste mineral son:

  • Unha densidade de 4,1.
  • Un punto de fusión de aprox 2000 K.
  • Dureza de 9.

Créese que é de orixe meteorítica xa que ten características semellantes co Allendite, un mineral que tamén é de procedencia meteorítica e chegou aqui nun meteorito que surcou os ceos mexicanos en 1969.

En conclusión, nun futuro moi próximo as empresas pelexaran por poder recoller este tipo de minerais no espazo.

Publicado en Ciencia e Sociedade, Clima e meteoroloxía, Medioambiente, Novas | Etiquetado , | Deixa un comentario

UNHA MORTE LENTA

fumar-mata-k6JH-U21508791048v0H-575x323@RC

Como xa todos sabemos, fumar mata, pero ata onde somos conscientes da realidade? Hoxe en día o tabaco en España está moi normalizado e tamén é unha das principais causas de morte. É bastante común ver xente fumando pola rúa, algúns fano por integración social, outros para relaxarse debido ao estrés, etc.

Pero, cales son as consecuencias de fumar? O tabaquismo ten moitas consecuencias na nosa vida, pero podemos agrupalas en consecuencias a curto prazo e consecuencias a longo prazo.

PRINCIPAIS CONSECUENCIAS A CURTO PRAZO:

  • Efecto antiestético: as uñas, os dedos e os dentes vólvense dun color amarelento.
  • Mal cheiro que se desprende da boca e o alento.
  • En mulleres, propicia a aparición de celulites.
  • Tose e expectoracións.
  • Fatiga prematura.
  • Alteracións do ritmo e do pulso.

PRINCIPAIS CONSECUENCIAS A LONGO PRAZO:

  • Adición.
  • Cancro: Esta é a principal e máis común consecuencia de fumar a longo prazo. Hai distintos tipos de cáncer causados polo tabaquismo: de pulmón, de larinxe, de boca, de vexiga ou riñón e de estómago. Nos últimos anos en España aumentou a morte por cáncer debido ao tabaquismo.
  • Enfermidades como o enfisema pulmonar. Esta enfermidade provócalle un dano irreversible ao noso organismo e reduce considerablemente a nosa capacidade respiratoria.
  • Enfermidades do corazón.
  • O tabaco nas mulleres diminúe os estróxenos. Isto leva a: alteracións do ciclo menstrual, menor fertilidade e probabilidade de quedar embarazada, alteracións durante o embarazo e alteracións na menopausia, téndoa antes que as non fumadoras.
  • Nos homes, diminúe a densidade e a velocidade do esperma, o que se asocia con infertilidade.
Publicado en Ciencia e Sociedade | Etiquetado , | Deixa un comentario

UN DE MÁIS OU UN DE MENOS


Todos os seres humans estamos dotados de 46 cromosomas organizados en 23 parellas, a metade de procedencia materna e a outra metade de procedencia paterna, pero, nalgúns casos, poden ocorrer alteracións xenéticas que provoquen que o individuo careza dalgún cromosoma ou que posúa máis dos debidos. Isto denomínase anomalía cromosómica numérica.

As anomalías poden aparecer accidentalmente nas primeras etapas do desenrolo do feto ou na formación de esperma. A idade da nai e o ambiente ó que está exposta poden afectar tamén.

O tipo máis común de anomalía cromosómica é a aneuploidía, os pacientes con aneuploidía poden ter:

-Trisonomía: tres copias dun cromosoma.

-Monosomía: unha copia dun cromosoma.

Según o tipo de aneuploidía que padezca o individuo pode sufrir distintas enfermidades.

Exemplos de trisonomías:

-Síndrome de Edwards: tres copias do cromosoma 18. Os fetos con trisonomía do cromosoma 18 presentan dificultades físicas e mentales (non se acaba de formar a mandíbula e reducida capacidade cranial). Estás persoas precisarán asistencia polo resto da súa vida.

-Síndrome de Palau: tres copias do cromosoma 13. Caracterízase por presentar alteracións graves tanto anatómicas como funcionais nos órganos vitais. A maioría dos individuos morren ós tres meses e só algúns casos excepcionais chegan ó ano. Algúns rasgos superficiais dos que padecen ésta enfermidade son o traslado das orellas a unha zona máis baixa e máis de cinco dedos nas extremidades.

-Síndrome da Súper hembra: anomalía do cromosoma sexual feminino, hai un cromosoma X adicional. As pacientes que sofren ésta anomalía teñen maiores dificultades para a aprendizaxe e a fala, ademáis de que teñen máis probabilidades de sofrir un transtorno mental.

-Síndrome de Down: quizais a máis coñecida, posúe tres copias do cromosoma 21. Caracterízase por unha discapacidade cognitiva e por uns rasgos físicos peculiares moi recoñecibles. Sofren enfermidades cardíacas, gástricas e endoócrinas. As persoas con síndrome de Down poden ter unha vida plena dentro dalgunhas dificultades.

Trisomias

Só hai un tipo de mosonomía:

-Síndrome de Turner:  Afecta únicamente ás mulleres, está provocada pola falta total ou parcial do cromosoma X. Calquera outra carencia de calquer outro cromosoma é letal lara os seres humáns. A ausencia do cromosoma X determina a falta de desenvolvemento dos caracteres sexuais (primarios e secundarios). Provoca un aspecto infantil e esterilidade de por vida.

 

Moitas destas enfermidades son provocadas por un fallo na formación do ovocito ou espermatozoide no proceso da meiose, a cantidade errónea de información xenética perpetúase a medida que o embrión crece. Quedarse embarazada a unha idade superior ós 40 anos favorece está malformación. As mulleres dende que nacen están dotadas dunha cantidade de ovocitos, chegando ós 35 anos só quedan o 10% dos ovocitos, normalmente ós 38-40 anos xa están esgotados estos ovocitos capaces de dar á luz un neno sano.

Para prever éstas enfermidas os científicos aconsellan ter fillos antes dos 40 ou, en caso de telos despois, por medio da Fecundación in Vitro.

 

Publicado en Ciencia e Sociedade | Deixa un comentario

NON IMPORTA A MOBILIDADE, TODOS PRECISAMOS ESCOLARIDADE

E a xente que presenta parálise cerebral, estuda? Todos temos dereito a unha educación (artigo 27 constitucional) aínda que algúns precisen uns centros especializados ás súas necesidades. Como as persoas que presentan parálise cerebral, derivada dun trastorno neuromotor. Estas persoas a pesar de ter a mobilidade reducida teñen as mesmas capacidades intelectuais ca nós. Para poder comprendelos mellor hai que saber que é o que teñen, o significado desta lesión.

A maioría desenvolven trastornos neuromotores que se desencadean na parálise:

1º OS TRASTORNOS NEUROMOTORES: son trastornos non progresivos na mobilidade ou da postura debido a unha malformación no cerebro. Ten  como consecuencia unha lesión motórica leve ou severa, á que se lle suman danos a nivel sensorial, cognitivo, de comunicación, linguaxe, etc., podendo estes combinarse, é dicir, que non teñen por qué estar afectadas todas estas capacidades senón que poden combinarse entre si. Isto é o que se atopa principalmente na parálise cerebral, aínda que soa discapacitante non o é pero si é unha das patoloxías máis presentes na infancia.

2º A PARÁLISE CEREBRAL: é unha lesión ou malformación non evolutiva no sistema nervioso central producida, na maior parte dos casos antes de finalizar o desenvolvemento total do cerebro, antes do nacemento. Nestas situacións ven provocada por infeccións, mala alimentación, consumo de drogas… por parte da nai proxenitora. Durante o nacemento por unha falta de osíxeno e despois do nacemento por accidentes ou graves enfermidades como a meninxite. Hai diferentes tipos de parálise cerebral (PCI) que afectan a diferentes partes do corpo. Polo xeral conleva unha discapacidade física en maior ou menor grado, pero tamén pode ir acompañada dunha discapacidade sensorial. Inclusive pode alterar outras funcións e interferir no desenvolvemento do sistema nervioso central.

Ó ter estes problemas non poden acudir a un centro público, xa que algunhas persoas non poden falar nin ler. Por iso están os centros especializados como AMENCER-ASPACE nos que se encargan de atendelos individualmente. Temos a sorte de ter un en Vilagarcía chamado Princesa Letizia.

Amencer é un centro especializado para persoas de calquera idade que presentan parálise cerebral ou outros trastornos neurolóxicos. Adícase a cada unha das persoas dependendo das súas necesidades. Contan cun gran número de xente especializada para levar a cabo este traballo:

Cos logopedas traballan un sistema de comunicación alternativo para mellorar as funcións como a de mastigación. Os fisioterapeutas potencian as capacidades motoras, a posición e a prevención das deformidades corporais. Na parte cognitiva traballan a estimulación, a aprendizaxe adaptada á nivel de cada persoa e a maior autonomía.

Cada unha das persoas que traballan aquí buscan o benestar e a máxima evolución das capacidades dos seus alumnos mediante estes estímulos.

Este vídeo amosa o traballo que fan os coidadores neste tipo de actividades. Ensinan. Entreteñen. Divirten. E fanos felices. Xa que todos por moi reducidas que sexan as nosas capacidades físicas sabemos e somos conscientes de que precisamos o ensino para mellorar e aumentar as nosas capacidades.

Este post vai adicado a todas as persoas nesta situación, en especial ó meu tío Damián.

Publicado en Ciencia e Sociedade, Eventos, Xeral | Etiquetado , , | Deixa un comentario

AS PRADEIRAS DO MAR MEDITERRÁNEO

Resultado de imagen de posidonia oceanica

A Posidonia oceanica podemos chamala un falso amigo, porque aínda que semelle ser un alga polo seu aspecto bastante similar ou polo medio na que a podemos atopar, non o é. É unha planta acuática con raíces, un talo que forma rizomas, follas alargadas que poden chegar ao metro de lonxitude  e tamén produce flores e froitos.

Esta especie atópase  só no mar Mediterráneo  entre a costa e uns 40 metros de profundidade.  Estímase que estas pradeiras cobren ao redor  de 38.000 km2 do fondo mariño.

E a cuestión é : Por qué estas pradeiras son tan esenciais para o Mediterráneo?

Pois por diferentes razóns, como por exemplo proporcionan refuxio e alimento ao redor de 1000 especies diferentes de animais que conviven nelas (esponxas, estrelas de mar, moluscos…), ademais centenares de peixes poñen os seus ovos nestas pradeiras. Por outro lado manteñen a auga mariña limpa e transparente e son unha das principais fontes de osíxeno do mar. Estas son algunhas das razóns da importancia desta planta, aínda que hai máis.

Resultado de imagen de posidonia del mediterraneo

Desgraciadamente, as pradeiras de posidonia estanse vendo afectadas por diferentes riscos, como pola alga Caulerpa;  unha alga que crece rápidamente  e compite coa posidonia polos recursos.  É moi sensible a contaminación ( outro risco) polo que é considerada como un bo bioindicador da calidade das augas. As augas residuais, pesca de arrastre… son outros dos moitos riscos. Pero existen algunhas campañas para protexer esta especie emblemática do Mediterráneo.

Por último unha curiosidade é que podería ser uns dos seres vivos máis grandes e lonxevos do mundo.

Este vídeo dá máis información das posidonias.

Publicado en biodiversidade, Educación ambiental, Medioambiente | Etiquetado , , , | Deixa un comentario