O ammonites: o caracol prehistórico

 

ammonites

O animal que se pode observar na imaxe de arriba parecería unha lura ou un caracol, pero en realidade é unha especie que existía fai catrocentos millóns de anos. O ammonites é unha subclase de molusco cefalópodo que  viviu dende o Devónico ata o Cretácico.

Esta especie está formada por unha cuncha e un corpo brando. A cuncha ten forma de espiral, atópase dividida nunha serie de cámaras que conteñen un líquido chamado “líquido cameral “. Estas cámaras están separadas por unha parede ou tabique chamado septo, que está presente en todo o interior da cuncha.

Contén varias cámaras internas pequenas e unha grande onde se aloxa o animal (cámara habitación). A medida que o individuo medra vanse creando novas cámaras, polo cal cada cámara representa un estadío de crecemento do animal. Este caparazón pode ter diferentes tamaños. Coñecense ammonites moi pequenos de só algúns centímetros ata especies xigantescas que alcanzaron máis de tres metros.

Créese que vivían en profundidades comprendidas entre os cincuenta e cen metros, aínda que algúns deles poderían facelo a profundidades superiores dos setecentos metros. Como os cefalópodos actuais, debían ser carnívoros, alimentándose de peixes e crustáceos.

ambarA gran maioría dos fósiles dos ammonites foron localizados en xacementos, algúns exemplares foron atopados coa cuncha orixinal fosilizada en calcita. No mes de maio de 2019, atopouse un ammonite do tamaño dunha uña, algo moi inusual, que data do Cretácico, fai noventa e nove millóns de años. No estudo publicado en Proceedings of the National Academy of Sciences, os autores sinalan que «os organismos acuáticos atópanse raramente en ámbar, pero cando isto ocorre dá unha evidencia invalorable para comprender mellor os ecosistemas pasados e a tafonomía do ámbar». A tafonomía é a rama da paleontología que estuda os procesos de fosilización.


Publicado en biodiversidade | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

NUMMULITES

Moitos de vos cando vexades o titulo deste artigo poñeredes una cara extraña e quedaredes pensando en que que son os Nummulites, e cando sepades o que son ides querer saber onde se atopan, e algunhas curiosidades.

Os Nummulites eran organismos animais unicelulares que habitaban nos mares do Paleoceno e no Eoceno, fai entre uns 66 e 40 millóns de anos.

As súas cunchas atopanse frecuentemente como fósiles e poden alcanzar os 6 cm de diámetro. É moi común atópalos en rochas do Cenozoico do antigo Mar de Tetis, habitualmente en rochas calizas do Eoceno depositadas no actual Mar Mediterráneo é común atopalos en Exipto ou España. Os nummulites son o fósil guía de un dos períodos do Cenozoico.

O seu nome “nummulites” é un diminutivo da palabra latina “nummulusque” que significa pequena moeda, facendo referencia a súa forma.

En 1913 Randolph Kirkpatrick publicou un libro no cal fala sobre estes fósiles e propón que todas as rochas formáranse pola acumulación destes fósiles.

 

Publicado en biodiversidade, Dinámica interna da Terra | Etiquetado , | Deixa un comentario

DONDE TODO COMEZOU

monos
Que ven primeiro o ovo ou a galiña?
Esta pregunta ainda que pareza moi  tonta, ten moito que ver coa evolución, pois ben, a nosa evolución asociámola só os primates, pero iso non é de todo certo a realidade é que evolucionamos da materia non viva, e dicir o primeiro ser vivo formouse mediante unhas series de condicións extremas que formaron o primeiro ser vivo ( un composto orgánico simple).

Aristoteles foi un dos primeiros filósofos en crer na xeración explótana, segundo o cal, os seres vivos xurdían do barro e da materia en descomposición.

prebioticaMoitos pensa que non se pode xerar vida de algo “sen vida” pero iso non é de todo certo. De feito si se pode, a teoría da evolución prebiotica de Oparin explícao moi ben, esta teoría supón que na terra houbo unhas condicións ambientas moi fortes provocando que nas augas superficiais sometidas a descargas eléctricas albergara compostos orgánicos cada vez mais complexos.

Pero tamén hai outra teoría moi coñecida, a teoría da panspermia, que declara que na Terra  foi case imposible que puidese producirse esas condicións ambientais, polo tanto declara que a orixe da vida veu no interior dun meteorito.

A Terra formouse hai 4.600 millóns de anos. Case 1000 millóns de anos despois xa albergaba seres vivos. Os restos fósiles máis antigos coñecidos datan de hai 3.800 millóns de anos e demostran a presenza de bacterias, organismos rudimentarios procariotas e unicelulares.

Os primeiros seres vivos foron as bacterias anaerobias, capaces de vivir en ausencia de osíxeno, este gas aínda non estaba na atmosfera primitiva; polo que  comezou a evolución a partir de distintas bacterias capaces de realizar a fotosíntese, isto permitiu a tales bacterias fixar o abundante dióxido de carbono na atmosfera e liberar osíxeno, este non permaneceu na atmosfera, xa que foi absorbido por rochas ricas en ferro. O ferro das rochas oxidouse e deste xeito o osíxeno empezaba a acumularse na atmosfera. A súa concentración foi aumentando ata formar a capa de ozono.

Os primeiros organismos eucariotas apareceron hai uns 1.600 millóns de anos e os primeiros pluricelulares hai uns 670 millóns de anos. Cando a capa de ozono alcanzou o grosor suficiente, os animais e os vexetais foron capaces de abandonar a protección proporcionada pola auga, o medio acuático, e colonizar a terra firme.evolucion da vida

Polo tanto formáronse os seres unicelulares, as bacterias, artrópodos e peixes, plantas terrestres, insectos e plantas con sementes, por evolución dos peixes aparecen os anfibios e por evolución dos anfibios aparecen os réptiles, despois formáronse os mamíferos e paxaros, plantas con flores…

 

Publicado en biodiversidade, Ciencia e Sociedade, Xenética e evolución | Etiquetado , , , , | Deixa un comentario

A CALOR MÚDANOS A TODOS

CúmulosPara comezar falemos sobre os cúmulos (provinte do latín: cumulos – montón),son un tipo de nubes que se forman cando o aire quente e húmido é quentado pola superficie da Terra  e comeza a elevarse. O aire arrefría a medida que se eleva, condensándose finalmente en pingas de auga que se adiren ás partículas trasportadas polo aire chamadas núcleos de condensación. A medida que as pingas condensan producen calor creando así un bucle de retroalimentación de humidade ascendente que pode resultar nos xigantescos montóns de nubes enchidas.

E agora falemos sobre as nubes pirocúmulos formanse de maneira similar a os cúmulos pero en circunstancias moito mais extremas de quentamento e condensación (como por exemplo nun incendio forestal ou por actividade volcánica).

Unha nube pirocúmulo provocada por unha erupción volcánica

O aire quente que sube condensa rápidamente cando chega ó ceo por riba das lapas. Mentres tanto, a vexetación que está ardendo no solo evapora toda a humidade, agravando a condensación que se está producindo nas nubes.

Os chorros de aire quente que sube dentro das nubes pirocumulos tende a crear unha atmosfera altamente turbulenta, o que pode resultar en algúns fenómenos climáticos inusuais. Por exemplo, se unha columna de nubes se contrúe o suficientemente alta, pode chegar a converterse nunha nube de pirocumulonimbos, creando unha nube de tormenta alimentada por lume.

En condicións húmidas, estas nubes poden producir treboadas e apagar o lume que as creou.  En cambio, en ambientes secos é mais probable que a choiva se evapore dentro  da nube e non chegue ó chan. E incluso en ausencia de choiva poden crearse os chamados raios secos  e expandir os incendios.

Publicado en Clima e meteoroloxía | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

DE OCÉANO A VERTEDOIRO

É ben sabido por todos que fai bastantes anos, aproximadamente un 30-31 anos apareceron no Océano Pacífico varios kilos de plástico. Estos kilos foron aumentando, hasta ter na actualidade unha superficie de 1,6 millóns de kilometros cadrados, e unha cantidade de 1,8 billóns de pezas de plástico. Esta illa é, agora mesmo, case tan grande coma México!

Os países que máis contribúen co lixo oceánico son China, Indonesia, as illas Filipinas, Tailandia e Vietnam. Estos países descargan máis residuos plásticos ao océano que todos os demáis países do mundo xuntos! Isto non pode seguir así, e agora vou a explicarvos o porqué disto.

Todas estas descargas supoñen que a vida mariña se vexa totalmente afectada por isto, xa que as partículas flotantes, poden ser consumidas accidentalmente polas medusas, aves, tartarugas, e a maioria de animais mariños acaban inxerindo todos ese microplásticos, e estes acaban nos seus estómagos. Aparte dos microplásticos, tamén hai abundantes contaminantes, como o bifenilos policlorados. Isto conleva a que os peixes grandes coma ás medusas, que anteriormente comeron as toxinas dos contaminantes, e se un humano come un destos peixes poida ter problemas estomacais.

Publicado en biodiversidade, Contaminación, Contaminación océanos, Medioambiente | Etiquetado , , | Deixa un comentario

A ameaza do 2050: a subida do nivel do mar

O martes 29 de outubro, Nature Communications publicou un estudo no que di que a partir de 2050 algunhas zonas costeiras nas que agora viven 300 millóns de persoas aproximadamente, veranse afectadas pola subida do nivel do mar.

Esta subida do nivel prodúcese como consecuencia das emisións dos gases de efecto invernadoiro que se dan nas actividades industriais. Estes sobrequentan o planeta e afectan directamente ao desxeo dos polos.

Para conseguir frear todos estes factores e que as inundacións non se produzan en menos de tres décadas, debemos intentar que as emisións de dióxido de carbono e do resto de gases de efecto invernadoiro se reduzan significativamente e de forma inmediata. Por outro lado, debería valorarse tomar medidas de adaptación a este cambio climático, como por exemplo infraestruturas de contención de auga como diques ou muros.

Según o modelo creado polo Climate Central e publicado en Nature Comunications, as proxeccións ata agora subestimaban o número de persoas que se poderían ver afectadas.

asia-movil2Segundo este modelo, Asia será sen dúbida a zona máis afectada xa que concentran na costa a maior densidade de poboación. O informe publicado sinala que en seis paises asiáticos (China, Bangladesh, India, Vietnam, Indonesia e Tailandia) residen a maioría de pesoas expostas (237 millóns). No mapa da esquerda pódese observar que as zonas en vermello son as que están en risco de inundación.

doñana

 Pero en España tamén causará un impacto considerable: afectará ao redor de 200.000 persoas e porá en risco áreas moi importantes polo seu valor económico e natural, como Doñana, o Delta do Ebro, a Manga do Mar Menor e municipios de Cádiz e Huelva.

 

 


Publicado en Cambio climático | Etiquetado , | Deixa un comentario

EN VEZ DE COCHE GAMELA

 

Varias investigacións afirman o perigo do aumento do nivel do mar, especialmente nas cidades costeiras como por exemplo Cambados, o noso pobo. O aumento do nivel do mar vai vinculado ao quentamento global xa que cada ano queda menos xeo nos polos polo que esa auga en estado sólido pasa a estar líquida e fai que aumente así o nivel do mar, prevese que no ano 2050 máis de 300 millóns de persoas  os seus hogares quedaran inundados polo menos unha vez ao ano, e  no 2100 aproximadamente 200 millóns de persoas queden sen vivenda.

Os científicos explican que o nivel do mar ascende uns 3 milímetros por ano e se segue así pode aumentar entre 26 e 55 centímetros entre o 2000 e o 2100 e o  no peor dos casos ata 2 metros, a principal causa de este fenómeno é o ser humano xa que as emisións de gases fai que a temperatura do planeta ascenda e os polos se derretan, isto provocará a extinción de varias especies de animais xa que a condicións medioambientais nas que estaban acostumados a vivir van ser modificadas, como por exemplo os osos polares, que non van a ter xeo e as temperaturas necesarias e tampouco alimento.

Queda pouco tempo para reverter este gran cambio que pode acabar con parte da poboación, e hai unhas medidas que podemos facer para que non pase iso, unha delas, é a máis importante, é a redución de CO2 e tamén dos gases que atrapan a calor como poden ser o metano ou o feluxe, sen non tomamos este cambio en serio podemos acabar baixo a auga.

Publicado en Cambio climático | Etiquetado , | Deixa un comentario

CONSECUENCIAS DA “DANA” EN CATALUÑA

Resultado de imagen de CONSECUENCIAS DANA EN CATALUÑA

Estos últimos días escoitamos falar dunha tal “DANA” en Cataluña, e claro se non sabes o que é parece que nas noticias estan falando dunha muller, pero non é así.

A “DANA” é unha despresión illada en niveis altos e é un fenómeno metorolóxico.  Normalmente coincide co inicio do outono. Experiméntase na costa Oeste de España e tamén nas Illas Baleares. A grandes palabras, a “DANA” é o resultado dunha fronte de aire polar frío que se move lentamente sobre Europa occidental a gran altura (entre os 5 e os 9 km) que ao chocar  cona máis cálidos e máis húmidos do mar Mediterráneo, xera fortes e nocivas tormentas.

Resultado de imagen de MAPA DANA CATALUÑA

A “DANA” causou moitos desperfectos  tanto en vivendas como nas rúas. Debido as fortes chuvias torrenciais desbordaron alguns ríos  que provocaron que as rúas se  encheran de barro, tamén pequenos cauces que só levan auga cando chove desbordaron e causaron moitos daños nalgunhas vivendas  debido á masiva edificacion preto de cauces de pequenos rios que non sempre teñen auga. Moitos dos veciños dos barrios afectados  queixaronse da pouca limpeza dos bordes dos rios e dos pequenos cauces dos cales falei anteriormente.

Este fenómeno meteorolóxico fai uns 100 anos non ocorría tan frecuentemente nen era tan catastrófico como actualmente, pero nos últimos anos estamos vivindo unha situación crítica xa que alguhas zonas que foron afectadas  este outono tamen foran afectadas o outono pasado. Sen ir máis lonxe a Comunidade Valenciana sufreu unha “DANA” hai tan só un mes, mentres  que a Comunidade Valenciana recuperábase deste fenómeno Cataluña tan só un  mes despois era afectada polo mesmo.

Publicado en Cambio climático, Clima e meteoroloxía | Deixa un comentario

COMO RECICLA EUROPA?

 

descarga

A unión europea contén 28 países, e non todos reciclan do mesmo xeito se non que cada pais utiliza distintos métodos de reciclaxe, en Europa tratáronse arredor de 2.320 millóns de toneladas de residuos, segundo os últimos datos dispoñibles de (Eurostat) en 2014, dos cales, recicláronse o 36,2%. Mais aló de cada pais, cada un opta por unha maneira de reciclaxe diferente.

reEspaña é o vixésimo primeiro pais de Europa no ranking do reciclaxe, reciclamos o 30% do lixo que producimos, mentres que o pais que encabeza esta gráfica é Suecia e Finlandia  reciclando o 99% do producido.

 España recicla un 29,7% do producido.  España ten 5 contedores principais, amarelo (envases, tetrabriks e latas), verde ( vidro), azul (papel e cartón), marrón ( residuos orgánicos) e gris ( residuos), pero tamén ten contedores para o aceite e pilas, a pesar diso, tamén opta polos vertedoiros urbanos, que non é a mellor maneira de reciclar, e por iso non chega aos porcentaxes que marcou a UE, no cal a media esta no 45% de residuos reciclados.

Noruega e Suecia reciclan case o 99% do producido, teñen un amplo sistema de reciclaxe a base de contedores de cores coas súas respectivas bolsas que lle concede o estado. A parte diso o lixo que non se pode reciclar queimase en fabricas para obter enerxía eléctrica e enerxía térmica que se distribúe por todo o pais.

Alemaña e Finlandia  ademais do reciclaxe a través de contedores de cores, teñen outro modelo para reciclar envases de bebidas. Os cidadáns pagan un imposto (uns céntimos de máis) cando compran botellas e latas, e solo se lles devolve os cartos se os depositan en perfecto estado nunhas máquinas situadas nos supermercados. De modo que obrigan ós cidadáns a non deformar plásticos nin latas para poder recuperar o prezo do envase.

Italia ten un sistema de reciclaxe variable dependendo do barrio no que resida cada cidadán, cada cidadán paga uns impostos para a recollida do lixo (tasa TARI) e o estado apórtalle unhas bolsas de cores  que debera deixar diante da súa porta ou edificio nun dia e hora determinado; se reciclas mal, deixas a bolsa non debida ou a unha hora non correspondente, múltante.

Publicado en Cambio climático, Medioambiente | Deixa un comentario

UN CEMITERIO NO MAR MENOR

Este sábado 12 de outubro,  no mar menor, situado na costa de Murcia, aconteceu un suceso impactante. O mar menor é unha albufeira  de auga salgada do mar Mediterráneo, trátase da albufera con maior extensión de España. No ano 1987 aprobouse unha lei para protexer esta albufeira,  a falta da aplicación, anulouse en 2001 provocando que se incrementaran os problemas medioambientais deste espazo natural.     As causas dos problemas no mar menor son:

-O ensanche do canal Estacio para permitir o paso dos barcos, provocou o aumento da salinidade e da temperatura.

-Pérdida de superficie e profundidade, polo arrastre de sedimentos provocados da actividade mineira.

-Vertidos de augas residuais procedentes dos municipios costeiros.

A estos problemas medioambientais sumóuselle un este sábado 12 de outubro, cando apareceron miles de peixes sen vida na praia do Mar Menor. Chegaron a recoller tres toneladas. A causa de todas estas mortes foi pola falta de osíxeno na auga, este tipo de suceso na auga denomínanse augas anóxicas, estes lugares tamén se chaman zonas mortas, que aumentou máis de catro veces nos últimos 50 anos. Ocorre en áreas con un limitado intercambio de auga e con procesos de eutrofización.

Días atrás producíranse unhas inundacións de agua doce sobre a albufeira salgada, aportando moitos nutrientes e moita materia orgánica. A auga doce das inundacións non contén osíxeno,  levando as augas salinas máis pesadas cara abaixo, asentándose estas no fondo. Causando a escasez de osíxeno para a vida dos peixes que habitan nese lugar.

Agora mesmo non se sabe si se vai a recuperar a fauna perdida no mar menor ou si esta ferida medioambiental perdurará no tempo.

 

Carlos Pérez Cambeiro  4º ESO B

Publicado en biodiversidade, Medioambiente | Deixa un comentario