A MÁQUINA DO TEMPO DE BURGOS

Na actualidade, non é ningunha locura pensar que, nun futuro relativamente próximo, teremos entre nós maquinas para poder viaxar ó futuro ou pasado con “certa libertade”. Pois neste caso non vos falo dunha máquina, senón dunha cova. Tampouco permite viaxar ó futuro, pero si conocer o noso pasado. Fálovos de Atapuerca.

Os xacementos de Atapuerca foron considerados Patrimanio da Humanidade pola UNESCO no ano 2000, xa que consideraron que Atapuerca debía de ser un referente de estudo no campo da arqueoloxía e paleontoloxía por ter no seu interior un total de 4 especies de homínidos diferentes, pinturas rupestres (representando animais, escenas de caza, imaxes deles mesmos…), utensilios fosilizados… E todo iso repartido polos diversos xacementos da serra.

Os xacementos de Atapuerca foron descubertos por casualidade a finales do século XIX ó querer construir un ferrocarril entre León e Asturias. Cando empezaron a escarvar para facer un túnel, deron cunha fisura. Esa fisura fixo parar a obra, e chamou a atención de moitos arqueólogos importantes non só españoles, tamén franceses (Henri Breuil) ou alemáns (Obermaier) entre outros. Hoxe en día, a serra de Atapuerca conta con estes 3 grandes xacementos:

  • Gran Dolina: nesta zona atopamos restos do Homo Antecessor (800.ooo anos de antigüedade aproximadamente)
  • Sima del Elefante: atopamos restos dun Homo sen concretar pola falta de datos, pero de fai 1.2 millóns de anos. Tamén restos do Homo Sapiens de arredor de 40.000 anos.
  • Sima de los Huesos: atoparon cerca de 4000 restos do Homo Heidelbergensis de uns 400.000 anos de antigüedade.

O meu obxectivo con isto e reconocer a importancia destes xacementos e informarvos a cerca deles, xa que me parece unha pena ter algo tan significativo e relevante nun campo, e a xente o descoñeza.

Publicado en Ciencia e Sociedade | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

OS PEQUENOS AXUDANTES ACUÁTICOS DAS PLANTAS

Resultado de imagen de plancton

Coincidindo con que fai pouco foi o día mundial dos océanos (8 de xuño) , vamos a falar duns pequenos organismos que se atopa neles.

Absolutamente todos sabemos que as plantas por medio da fotosíntese liberan o osíxeno que necesitamos para respirar, pero moi pouca xente sabe que nos océanos existen uns seres diminutos que tamén liberan osíxeno. Estes seres diminutos chamados plancton eliminan a metade de todo o CO2 da atmosfera (provocado polo ciclo do carbono dos océanos) mediante a fotosíntese e ademáis almacénano nas profundidades. Pero, qué  é o plancto ?

Pois o plancto é un conxunto de organismos diminutos que viven nos mares e océanos máis abundantes, ata os douscentos metros, que ademáis de proporcionar osíxeno, eliminar CO2, son alimento dos peixes e das baleas. No plancto inclúense  virus, bacterias, arqueas, microalgas e algúns animais (medusas). Existen moitas clasificacións para diferencialos, e as máis coñecidas son a fitoplancto e a zooplancto.

Resultado de imagen de fitoplancton

Fitoplancto

Resultado de imagen de zooplancton

Zooplancto

Agora que xa sabemos mais ou menos o que é o plancton e o que fai, temos que saber que segundo un estudo está sendo alterado polo quentamento global. Os investigadores analizaron un microorganismo que se encontra no plancto, e decatáronse de que están mudando cara augas máis frías. Tamén o compararon a como era fai 170 anos, e así é como se decataron de que sufria alteracións, xa que a temperatura dos océanos amentou dende finais do S XIX coa industrialización. Aparte disto outro estudo demostra que cando o plancto se encontra en temperaturas máis cálidas produce menos ribosomas que cando está en temperaturas máis frías, o que provocara que o océano necesite máis nitróxeno, e esto nun largo periodo de tempo provocara una maior prevalencia das cianobacterias ( fitoplancton ) que fixan nitróxeno atmosférico.

Neste vídeo podemos ver unha das consecuencias do plancto.

 

Publicado en biodiversidade, Cambio climático, Medioambiente | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

O SOL: UN INIMIGO SE NON TE PROTEXES

O sol é moi agradable, a súa luz apórtanos vitamina D e a todos lles gusta ter un bo bronceado, mais  pode ser perigoso se non tomamos as medidas e precaucións necesarias para evitar problemas de saúde, tanto na praia como en calquera lugar sempre que haxa exposición da pel. O cancro de pel é unha das consecuencias que pode ter facer unha mala exposición cara o sol, polo que este cancro aumentou nas últimas décadas segundo a Organización Mundial de Saúde.

O cancro de pel é unha enfermidade maligna producida pola división e crecemento descontrolado das células que a forman. Estas células teñen a capacidade de invadir os tecidos e estruturas sas derredor e nalgúns casos, outros órganos a distancia.

Hai dous tipos principais de cancro dependendo da zona afectada e devida ó tempo de exposición solar: melanomas e carcinomas cutáneos. Ámbolos dous tipos teñen como principal risco da súa aparición as radiacións solares, sobre todo de tipo B (UVB) e de tipo A (UVA). Estas radiacións poden causar na pel mutacións no materia xenético (ADN)  das células que compoñen a pel, impedindo así a súa reparación, deste xeito fórmase un cancro.

  •  O Melanoma é un tipo de cancro cutáneo. As células afectadas son as células produtoras de melanina (pigmento que da cor á pel), as radiacións solares poden alterar o seu ADN e comezan a dividirse e medrar sen control, invadindo os tecidos sas derredor e outros órganos que estén a distancia. Desenvólvense sobre todo nas persoas que teñen os ollos e a pel máis claros, ou que tiveran queimaduras solares na pel. A súa exposición excesiva localizada nunhas partes concretas do corpo, conleva que os melanomas se localicen principalmente nas zonas pouco expostas ó sol, como as pernas. Na actualidade prodúcense entre 2 e 3 millóns de casos de melanoma.
  • O Carcinoma é o tumor máis habitual no ser humano. Aparece na maior parte dos casos en xente maior de 50 anos, xa que é debido a exposición crónica ao sol ao contrario que o melanoma. Así como os mariñeiros, agricultores e os traballadores que están expostos moito tempo ó sol.Con gran frecuencia, as lesións atópanse nas zonas máis expostas: mans, pescozo e cara.

O aspecto das lesións que poden presentar estes tumores é moi  variado. Normalmente aparecen en forma de manchas vermellas que poden descamarse e sangrar formando costras que caen seguido, nódulos e úlceras que non chegarán a cicatrizar. Debido a que o crecemento do cancro de pel é moi lento non soen invadir ganglios polo que as persoas que o padecen tardan moito tempo en acudir ao médico.

Para evitar problemas na pel é importante coñecer qué é o Factor de Protección Solar (FPS ou SPF) que aparece nos botes das cremas. Este factor actúa multiplicando o tempo que a pel pode estar exposta ao sol. Este tempo depende do tipo de pel de cada persoa existen 6 clases diferentes en base a súa tonalidade, facilidade para queimarse e capacidade para broncearse. É o que se coñece como o fototipo. Débese botar 30 minutos antes á exposición solar para que os filtros solares poidan ser absorbidos e a protección solar faga a súa función de protección.

Ante a aparición de calquera alteración, lesión nova na pel ou cambio dalgunha xa existente, debes consultar ao dermatólogo.

 

Publicado en Ciencia e Sociedade, Mediciña e saúde | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

A evolución diante dos nosos ollos

Un estudo mostrou que os seres humanos seguimos evolucionando, aínda que só sexa un pouco.
Este estudo analizou os xenomas de 210.000 persoas, comparando entre individuos de máis de 8 millóns de mutacións xenéticas distintas buscando algunhas mutacións que fosen menos frecuentes. Coa idade atopáronse dúas, unha vez localizadas compararon a súa frecuencia entre unha ou dúas xeracións e observaron como estos dous xens mutados chamados CHRNA3 e ApoE4, cada vez menos frecuentes nas idades avanzadas, é dicir, que os avós de fai 100 anos tiñan máis doado conter a mutación que os ancians de hoxe, o que significa dúas cousas, por unha parte que estos xenes afectan a esperanza de vida( de feito están relacionados co tabaquismo e o Alzheimer) e por outra parte os individuos que chegan a vivir máis anos, debido á esperanza de vida, aumentada pola ausencia de esas mutacións son cada vez máis frecuentes polo que en este aspecto e concretamente nestes dous xenes que se podería dicir que a selección natural non se está mellorando.

Publicado en Mediciña e saúde, Xenética e evolución | Etiquetado | Deixa un comentario

SÓ UN POUQUIÑO

tratamiento-adicciones“O consumo de drogas está considerado como un problema social e os adolescentes son o grupo máis vulnerable ante o consumo de estas, xa que a súa identidade aínda está nun estado de formación”, así di un estudo realizado pola UNODC (Oficina de Nacións Unidas contra a Droga e o Delito).

Como sabemos, as drogas máis vistas nos adolescentes son o alcohol e o tabaco, que son de fácil acceso. De feito, moitos pubs e estancos venden a adolescentes e hoxe en día isto vese moito mais ninguén di nada. E así soen empezar, como din eles “só un pouquiño” ou “é para probar”. Unha enquisa demostra que entorno 1,5 millóns de adolescentes en España consumiron alcohol e tabaco.

Outro estudo, feito en Galicia, dinos que as causas xerais do consumo de drogas soen ser os factores de predisposición, problemas familiares ou ben trastornos psicolóxicos. Sen embargo, coloquialmente dise que unha persoa empeza a consumir drogas porque ten “unha mala influencia” pero nalgúns casos a persoa non está obrigada a consumir, senón que quere facelo. Isto sérvelles moitas veces aos pais para escusar ós seus fillos.

Volvendo co estudo da UNODC, algúns factores que aumentan a probabilidade de consumir drogas son os cambios físicos e hormonais, a curiosidade e o querer experimentar, seguir o exemplo dos pais e querer ser independentes.

Aquí déixovos unha gráfica onde se ven moi ben os porcentaxes de consumo:

grafico

Non é de dubidar que as consecuencias son irreversibles, danos cerebrais, danos no aparello respiratorio, danos psicolóxicos, etc. Isto pódese prever, advertíndolle ós adolescentes as consecuencias das drogas mediante charlas nos centros de ensinanza, por exemplo.

O máis recomendable é acudir a profesionais para manexar a situación da forma máis adecuada ante un consumo de drogas.

Publicado en Ciencia e Sociedade, Mediciña e saúde | Etiquetado , , , , , | Deixa un comentario

TODO TEN CONSECUENCIAS

botellon

Hoxe en día todo o mundo sabe o que son as bebidas alcohólicas e cada día a idade de iniciación de bebidas deste tipo en menores comeza antes, en España soe iniciarse ao redor dos 14 anos. O ano pasado en España, máis de 6.000 menores de idade foron atendidos por coma etílico.

Pero son conscientes os menores dos riscos que ten o alcohol neles?

Como recorda o doutor Rubio:

“Calquera cantidade consumida por unha persoa en crecemento non é beneficiosa.”

O consumo do alcohol en adolescentes produce graves efectos sobre a súa saúde física, psíquica e social, xa que o seu desenvolvementos aínda non se completou.

Hai estudos que demostran os efectos prexudiciais da bebida precoz no desenvolvemento do cerebro que están asociados con dificultades de aprendizaxe. A investigación tamén demostrou que retrasar a idade na que os mozos toman a súa primeira bebida diminúe o risco de converterse en bebedores problemáticos máis adiante na vida.

En especial, o alcohol lesiona dúas áreas do cerebro que durante a adolescencia presentan cambios importantes:

  • O hipocampo: Encargado de activarse nas tarefas de memoria e aprendizaxe (os que beben máis e durante máis tempo teñen un hipocampo moito máis pequeno, ata un 10%).
  • A área prefrontal: Aquí é onde teñen lugar a maioría de cambios na adolescencia, o consumo de alcohol podería causar cambios graves, que afectarían á formación da personalidade ou ao comportamento en adultos.

Pero, por que os adolescentes comezan a beber?

Pode haber distintas razóns, xa sexa por insistencia do seu grupo de amigos, porque eles mesmos se sintan atraídos pola idea ou queiran probalo para experimentar, etc. Aínda que, tamén podería ser pola búsqueda de integración en círculos sociais xa que nalgúns casos queren desenrolar unha imaxe propia, un rol que buscan proxectar e potenciar ante os demais.

En calquera caso, antes de beber, hai que ter moi en conta as consecuencias que pode ter isto antes de facelo.

 

Publicado en Ciencia e Sociedade, Mediciña e saúde | Etiquetado , , | Deixa un comentario

UNHA RARA ACELERACIÓN DA VELLEZ

 

Algunha vez oíches falar do Síndrome de Proxeria Hutchinson-Gilford? Denomínase así polos doctores Hutchinson e Gilford, quenes foron os primeiros en describir os síntomas de proxeria. Este síndrome é unha das patoloxías xenéticas máis raras que existen e ocorre durante a nenez. Trátase dun envellecemento brusco e prematuro que aparece entre o seu primeiro e segundo ano de vida. Padéceno 1 de cada 4 ou 8 millóns de neonatos, polo tanto quén a padece ten máximo 13 anos de vida ou incluso pode chegar aos 20.

Os síntomas da presenza de proxeria son: o agarrotamento das articulacións, a falta de crecemento, a pel envellecida, a pérdida de grasa corporal e a caída do pelo, a dislocación da cadeira, a enfermidade cardiovascular (corazón) e o accidente cerebrovascular isquémico, a aterosclerosis xeralizada, ollos saltóns, nariz de pico, etc.

As características fenotípicas deste síndrome son causadas polas alteracións na proteína da lámina A, un componente fibrilar principal que mantén a estrutura do núcleo e participa na formación da cromatina. Polo tanto, os nenos con proxeria teñen unha mutación puntual no xen LMNA, que da lugar á acumulación na envoltura nuclear dunha proteína tóxica denominada proxerina.

Aínda que a proxeria non ten tratamento determinado para eliminar a mutación xenética que a causa, existen certos tratamentos que se poden aplicar para controlar ou evitar a aparición dos síntomas xa nombrados, facendo que a calidade de vida do neno ou da nena que sufra esta enfermidade sexa mellor.

Publicado en Ciencia e Sociedade, Mediciña e saúde, Xenética e evolución | Etiquetado , | Deixa un comentario

OS NOSOS ANTEPASADOS

Os seres humanos provemos das criaturas simples da historia do planeta cuxa evolución fixo que evolucionaran ata chegar a nosa especie. Os científicos creen que fai 8 millóns de anos existiu un antepasado común entre os antropoides e a nosa especie debido a dos grupos que compartiron características moi parecidas. Despois, apareceron os primeiros primates homínidos, primates caracterizados por su posición bípede e por erguidos.

As distintas especies  do antepasado do ser humano foi evolucionando ata ao homo sapiens.

Australopithecus: Son os primeiros homínidos do noso planeta. A diferenza desta especie respecto as outras é a súa posición erguida, a súa capacidade de movemento bípede e a posición da mandíbula.

Homo habilis: un dos primeiros Homos, habitou desde fai 2,4 millóns de anos. Caracterizase por ser capaz de crear instrumentos de pedra, por un aumento cranial e por ser capaz de camiñar de forma bípede.

Homo rudolfensis: É parecida ao Homo habilis, caracterizase pola cara máis plana e a presenza de caninos máis grandes.

Homo erectus: Esta especie foi descendente do Homo habilis, habitaron  fai 1,8 millóns de anos. Caracterizase por crear instrumentos mellores caos anteriores e foron as primeiras especies en socializarse con outros especies da mesma clase.

Homo neanderthalis: Caracterizase por unha habilidade de crear ferramentas que as anteriores especies non foron capaces de fabricar.

Homo sapiens: Foron capaces de estenderse por todos os continentes, sendo habilidosos que as anteriores especies e creando ferramentas que os Homo neanderthalis non foron capaces de fabricar.

Publicado en Ciencia e Sociedade, Xenética e evolución | Etiquetado , , | Deixa un comentario

Seguro que é un medicamento?

homeopatia-medicamentos

A homeopatía é un método terapéutico que baseada na lei dos semellantes, a cal afirma que unha sustancia que provoca determinados síntomas a unha persoa san, en pequenas cantidades, é capaz de curar os mesmos síntomas a unha persoa enferma.

Os  homeópatas (persoas que se dedica o estudo da homeopatía ou a exerce como profesión),  elaboran os tratamentos consultando libros de referencia, coñecidos como repertorios onde, para a elaboración dun remedio homeopático considéranse factores como: o conxunto dos síntomas de cada paciente, o estado físico e psicolóxico, o seu historial médico…

Os medicamentos ou remedios homeopáticos son elaborados mediante sucesivas dilucións en auga ou alcohol, de maneira que a sustancia orixinal que produce os efectos da enfermidade quede reducida a unha cantidade minúscula. Os produtos que se utilizan para elaborar estes remedios poden ser de orixe animal, vexetal ou químicos. Para elaborar o medicamento homeopático séguese un proceso determinado:

  • Dilución: A idea e diluir o medicamento e repetir o proceso tantas veces como sexa necesario, hasta que a sustancia no sexa perceptible.
  • Dinamización: Debese realizar despois de cada disolución e consiste en axitar fortemente a disolución.

03tecnicarecuentobacteriasmetododilucionextincion

O medicamento homeopático utilizase tanto como tratamento único como complementario con fármacos convencionais.

Remedio efectivo ou efecto placebo?

  • Algúns estudios conseguiron demostrar que as sucesivas disolucións da sustancia que provoca síntomas de diversas enfermidades terminan por facer desaparecer por completo todo resto dela mesma, polo que o principio en el que se basea a homeopatía quedaría rebatido. Sen embargo, os expertos en esta disciplina defenden a súa eficacia apelando o efecto memoria que posúe o auga, segúndo esta teoría, a auga pode recordar as sustancias coas que ha entrado en contacto e adquirir, algunhas das súas propiedades.
  • Outros estudios afirman que os tratamentos homeopáticos deben utilizarse de forma complementaria cos farmacolóxicos, xa que tendían un efecto placebo. Los defensores de esta teoría defenden que o propio paciente pode auto influenciarse pola percepción de recibir un tratamento efectivo, pero realmente se trataría de administrarlle fármacos sen efectos directamente relacionados co tratamento dos síntomas dunha enfermidade. A explicación científica ven dada pola estimulación dunha zona do cerebro do enfermo o pensar que o tratamento terminará coa patoloxía, o que daría como resultado a melloría dos síntomas.
  • Por outro lado, aínda que a homeopatía está respaldada por moitos especialistas e institucións, algúns expertos e estudios afirman que é unha “farsa”, un remedio sen fundamento baseado nas teorías que van en contra da ciencia. A Organización Mundial da Saúde (OMS) desaconsella o uso para o tratamento de enfermidades importantes como a malaria, o sida, a tuberculoses, a gripe común ou a diarrea infantil.

En conclusión, existe en gran debate neste campo. E ti que pensas do seu uso?

Publicado en Ciencia e Sociedade, Mediciña e saúde | Etiquetado , , , | Deixa un comentario

ANO 2050

Co paso dos anos debido ás consecuencias do cambio climático, a humanidade afronta unha ameaza existencial en 2050.

Un novo informe de expertos australianos advirte de que “o cambio climático representa unha ameaza existencial de corto a medio prazo” para a civilización humana. Segundo esta previsión, isto sucederá debido ós factores sociais e ambientais causados por un planeta que estase quentando rapidamente.

O informe establece un futuro no que a sociedade podería colapsar debido á inestabilidade provocada polos patróns migratorios de miles de millóns de persoas afectadas pola seca, o aumento do nivel do mar e a destrución do medio ambiente.

As fases previstas son as seguintes:

Anos 2020-2030

Nos próximos 10 anos, os autores consideran “insuficientes” as medidas establecidas no Acordo de París. Subida da temperatura media do planeta polo menos en 1,6ºC e os niveis de dióxido de carbono alcanzarían 437 partes por millón.

Anos 2030-2050

O informe fala dunha maior concienciación por parte dos gobernos. Sen embargo, o uso continuado de combustibles fósiles aumentarán as temperaturas en 3ºC en 2050.

Ano 2050

O informe fala dun escenario de “Terra invernadoiro” no que a pesar de que as emisións se detivesen, a temperatura media do planeta aumentaría 1ºC. Baixo este escenario, a maioría da poboación estaría sometida a varios días ao ano de calor letal, nos que sería imposible sobrevivir. Ademáis, esta situación afectaría tamén á produción de alimentos, tendo como consecuencia que millóns de persoas se visen obrigadas a desprazarse. O benestar social veríase alterado ata tal punto que poden xurdir conflitos armados entre nacións pola escaseza de recursos e, incluso, ata unha guerra nuclear.

Finalmente, os autores falan da necesidade de construír un sistema industrial de cero emisións e reducir o carbono para protexer a civilización humana e evitar esta situación.

Publicado en Cambio climático, Medioambiente, Novas | Etiquetado , , | Deixa un comentario